Ojciec

O filmie Ojciec

Ojciec to brytyjsko-francuski dramat z 2020 roku, będący fabularnym debiutem francuskiego dramaturga Floriana Zellera. Film powstał na podstawie sztuki teatralnej Le Père autorstwa samego reżysera, która miała premierę w Paryżu w 2012 roku. W głównych rolach wystąpili Anthony Hopkins jako 80-letni Anthony oraz Olivia Colman jako jego córka Anne. Film trwa 97 minut i został nakręcony głównie w Londynie, w zamkniętej przestrzeni jednego mieszkania. Produkcja wyróżnia się oryginalną formą narracyjną, która przenosi widza bezpośrednio do świata osoby cierpiącej na demencję. Film zdobył dwa Oscary - za najlepszą rolę męską dla Anthony'ego Hopkinsa oraz za najlepszy scenariusz adaptowany. Ocena na IMDb wynosi 8.2 na podstawie ponad 230 tysięcy głosów, co świadczy o wysokim uznaniu zarówno krytyków, jak i widzów.

Fabuła

Historia opowiada o 80-letnim Anthony, samotnym mężczyźnie borykającym się z postępującą demencją, który kategorycznie odmawia wszelkiej pomocy od swojej córki Anne. Anne, grana przez Olivię Colman, próbuje zaopiekować się ojcem, ale Anthony nie pozwala na zatrudnienie opiekunki, uważając że doskonale poradzi sobie sam. Sytuacja komplikuje się, gdy Anne musi przeprowadzić się do Paryża i postanawia znaleźć dla ojca opiekunkę, aby zapewnić mu bezpieczeństwo podczas jej nieobecności. W miarę postępu choroby rzeczywistość Anthony'ego rozpada się - osoby z jego otoczenia przybierają nowe twarze, kolejność zdarzeń ulega zamieszaniu, a on sam coraz bardziej traci orientację w czasie i przestrzeni. Film ukazany jest z perspektywy głównego bohatera, wprowadzając widza w dezorientujący świat demencji, gdzie każda osoba wydaje się obca, a każde wspomnienie jest fragmentaryczne. Akcja rozgrywa się głównie w jednym londyńskim mieszkaniu, w wąskim gronie bliskich osób, co potęguje klaustrofobiczny charakter opowieści. Anthony zaczyna wątpić w swoich bliskich, własny umysł, a nawet w samą rzeczywistość, co prowadzi do dramatycznych konsekwencji dla całej rodziny.

Produkcja i kontekst

Film powstał jako debiut fabularny francuskiego dramaturga Floriana Zellera, który wcześniej zasłynął jako autor sztuk teatralnych. Reżyser zainspirowany był osobistym doświadczeniem demencji w swoim otoczeniu - w wywiadach przyznał, że sam obserwował tę chorobę wśród swoich bliskich. Zeller oparł scenariusz na swojej sztuce teatralnej o tym samym tytule, adaptując ją dla medium filmowego we współpracy z Christopherem Hamptonem. Produkcją zajęła się brytyjsko-francuska współpraca, a zdjęcia kręcono w Londynie, głównie w jednym pomieszczeniu, co podkreśla sceniczny rodowód produkcji. Reżyser świadomie unikał sentmentalizmu w przedstawieniu demencji - film nie pozwala widzom czuć tanich wzruszeń ani litości, ale pokazuje okrutną rzeczywistość choroby, która zmienia człowieka nie tylko intelektualnie, ale i moralnie. Główny bohater Anthony nosi imię i datę urodzenia wzorowane na Anthony'm Hopkinsie, co wzmacnia immersję widza. Film premierowo pokazano na festiwalu Sundance, gdzie zyskał uznanie krytyków i publiczności, rozpoczynając jego triumfalną drogę po międzynarodowych festiwalach filmowych.

Dlaczego warto obejrzeć

Ojciec wyróżnia się poprzez całkowite przeniesienie widza do punktu widzenia protagonisty cierpiącego na demencję, co czyni go wyjątkowym wehikułem empatii. To nie jest typowy dramat o opiekunie i pacjencie, ale innowacyjna forma pozwalająca zrozumieć dezorientację, zagubienie i strach towarzyszące utracie pamięci. Film prezentuje oryginalną formę narracji poprzez zmienne obsadzenie, nielinearną strukturę i wizualne zamieszanie, które odzwierciedla chaos poznawczy bohatera. Subtelne, dojrzałe traktowanie tematu demencji odbywa się bez sentymenty i taniej rozrywki, pokazując prawdziwą naturę tej choroby. Znakomite aktorstwo Anthony'ego Hopkinsa i Olivii Colman w roli kochającej, ale zmęczonej córki, tworzy niezapomniane portrety psychologiczne. Uniwersalny temat starzenia się i utraty tożsamości jest istotny dla każdego widza, zmuszając do głębokiej refleksji bez paternalizmu. Film funkcjonuje jako gatunkowy miszmasz, zaczynając się jako komedia, aby przejść w thriller, dramat rodzinny, a nawet elementy romansu. Przemyślane przekazy o dehumanizacji, samotności i procesie odchodzenia ze świata czynią z tego dzieła ważny głos w dyskusji o opiece nad seniorami.

Odbiór krytyczny

Film otrzymał uznanie krytyków międzynarodowych za oryginalną formę i głębokie podejście do tematu demencji. Recenzenci podkreślali, że Zeller, mimo że jest debiutantem za kamerą, trzyma widza w napięciu i uwiarygodnia każdą pokazywaną scenę poprzez mistrzowskie operowanie perspektywą narracyjną. Szczególnie wysoko oceniane były gra Anthony'ego Hopkinsa, scenariusz i reżyseria Zellera oraz mechanika filmowa wykorzystująca zmienne twarze aktorów grających te same role. Krytycy docenili realistyczny, nie-romantyczny portret demencji, który pokazuje okrucieństwo choroby bez typowych chwytów sentymentalnych. Film określany jest jako gatunkowy miszmasz, który skutecznie manipuluje perspektywą widza, sprawiając że odbiorca odczuwa tę samą dezorientację co bohater. Prezentacja demencji z perspektywy pacjenta została uznana za przełomową w kinie dramatycznym. Film otrzymał nominacje do Oscarów w kategoriach najlepszy aktor i najlepszy scenariusz adaptowany, ostatecznie zwyciężając w obu kategoriach. Uznawany jest za jeden z ważniejszych filmów roku 2020 na międzynarodowych festiwalach filmowych.

Gdzie obejrzeć w Polsce

Film Ojciec jest dostępny w Polsce z polskimi napisami i lektorem na różnych platformach cyfrowych. Ze względu na wysoką rangę artystyczną i międzynarodowe uznanie, produkcja jest regularnie oferowana przez główne serwisy streamingowe działające w Polsce. Aby sprawdzić bieżącą dostępność, warto odwiedzić strony polskich platform takich jak Netflix, Amazon Prime Video, Disney+, Player czy HBO Max. Film można również wypożyczyć lub zakupić w cyfrowych sklepach takich jak iTunes, Google Play czy innych serwisach VoD. Ze względu na prestiżowy charakter produkcji, Ojciec jest także często pokazywany w kinach oferujących seanse repertuarowe lub specjalne pokazy filmów nagrodzonych. Niektóre kina studyjne i kulturalne organizują projekcje w ramach cykli poświęconych kinu europejskiemu lub dramatom psychologicznym. Rekomenduje się regularne sprawdzanie oferty głównych platform streamingowych, ponieważ dostępność może się zmieniać w zależności od umów licencyjnych. Film, będąc laureatem Oscarów, ma zapewnioną stałą obecność w ofercie cyfrowej dystrybucji w Polsce.

Nagrody i wyróżnienia