Green Book

O filmie Green Book

Green Book to nagrodzony trzema Oscarami komediodramat biograficzny z 2018 roku w reżyserii Petera Farrelly'ego, znanego wcześniej z komedii takich jak Głupi i głupszy. Film opowiada opartą na faktach historię przyjaźni między Tony'm Lipem Vallelongą, prostym Włochem z nowojorskiego Bronxu, a wybitnym czarnoskórym pianistą klasycznym doktorem Donem Shirleyem. Akcja rozgrywa się na początku lat 60. XX wieku, w czasach głębokiej segregacji rasowej na amerykańskim Południu. Tytuł odnosi się do przewodnika The Negro Motorist Green Book, który pomagał Afroamerykanom znajdować bezpieczne miejsca podczas podróży po Stanach Zjednoczonych. Film łączy humor z poważną refleksją nad rasizmem i uprzedzeniami społecznymi. Scenariusz powstał na podstawie listów, które Tony pisał do żony podczas tournée, oraz wywiadów z bohaterami przeprowadzonych przez syna Tony'ego, Nicka Vallelongę. Główne role zagrali Viggo Mortensen jako Tony Vallelonga i Mahershala Ali jako Don Shirley, którzy stworzyli niezapomnianą ekranową chemię.

Fabuła

Historia rozpoczyna się w 1962 roku, gdy Tony Lip Vallelonga, bezrobotny bramkarz z Bronxu, szuka pracy po zamknięciu klubu nocnego, w którym pracował. Zostaje zatrudniony jako kierowca i ochroniarz dla doktora Dona Shirleya, wyrafinowanego pianisty mieszkającego nad słynnym Carnegie Hall w Nowym Jorku. Shirley planuje ośmiotygodniowe tournée koncertowe po głębokim Południu, mimo że zdaje sobie sprawę z niebezpieczeństw czekających tam czarnoskórych artystów. Tony, mimo początkowych uprzedzeń rasowych i różnic klasowych, przyjmuje propozycję ze względu na potrzebę zarobku dla rodziny. Dwóch mężczyzn z zupełnie różnych światów wyrusza w podróż luksusowym Cadillakiem przez stany takie jak Karolina Północna, Georgia i Alabama. Po drodze napotykają liczne przeszkody związane z segregacją rasową - od odmowy obsługi w restauracjach po problemy ze znalezieniem noclegu dla Shirleya. Wspólne przygody i codzienne wyzwania stopniowo zbliżają bohaterów, burzą ich stereotypy i prowadzą do powstania prawdziwej przyjaźni. Film pokazuje, jak ich relacja ewoluuje od napięć i nieporozumień do wzajemnego szacunku i zrozumienia.

Produkcja i kontekst

Film powstał dzięki determinacji Nicka Vallelongi, syna Tony'ego, który przez lata zbierał materiały o przyjaźni ojca z Donem Shirleyem. Nick jako dziecko poznał pianistę i obiecał mu, że film o ich historii powstanie dopiero po jego śmierci, co uszanował - Shirley zmarł w 2013 roku. Scenariusz napisali Nick Vallelonga, Brian Hayes Currie i Peter Farrelly, bazując na listach Tony'ego do żony, wywiadach z bohaterami oraz historycznym przewodniku The Negro Motorist Green Book. Dla Petera Farrelly'ego był to przełomowy projekt - reżyser znany z komedii pokroju Głupiego i głupszego po raz pierwszy stworzył poważny komediodramat. Zdjęcia realizował Sean Porter, a muzykę skomponował Kris Bowers. Produkcja rozpoczęła się pod koniec 2017 roku w Nowym Orleanie, gdzie odtworzono atmosferę lat 60. Film powstał jako koprodukcja amerykańsko-chińsko-japońska, co pozwoliło na odpowiedni budżet dla tej ambitnej produkcji. Obsadę ogłoszono 30 listopada 2017 roku, a do głównych ról wybrano Viggo Mortensena i Mahershalę Ali, którzy intensywnie przygotowywali się do swoich postaci.

Dlaczego warto obejrzeć

Green Book to film, który mistrzowsko łączy rozrywkę z głęboką refleksją nad uprzedzeniami i rasizmem, nie popadając w dydaktyzm czy sentymentalizm. Wybitne kreacje aktorskie Viggo Mortensena i Mahershali Ali tworzą niezapomnianą ekranową chemię - od rubasznego, prostego Tony'ego po dystyngowanego, wyrafinowanego Shirleya. Film pokazuje, jak prawdziwa przyjaźń może powstać ponad wszelkimi podziałami społecznymi, rasowymi i klasowymi. Peter Farrelly udowodnił, że potrafi stworzyć coś więcej niż tylko komedię, wyważając proporcje między humorem a powagą tematu. Historia oparta na faktach dodaje autentyczności i emocjonalnej głębi całej opowieści. Film inspiruje do refleksji nad własnymi uprzedzeniami i pokazuje, że zmiana jest możliwa nawet w najbardziej skostniałych postawach. To uniwersalna opowieść o przyjaźni, która przemawia do widzów niezależnie od ich pochodzenia czy wieku. Green Book to także fascynująca podróż przez Amerykę lat 60., pokazująca zarówno piękno krajobrazów, jak i brzydotę segregacji rasowej.

Odbiór krytyczny

Green Book spotkał się z mieszanym odbiorem krytyków, choć ostatecznie zdobył uznanie Akademii Filmowej. Film otrzymał trzy Oscary: za najlepszy film, scenariusz oryginalny oraz rolę męską drugoplanową dla Mahershali Ali, co było jego drugą statuetką po Moonlight. Krytycy chwalili przede wszystkim kreacje aktorskie - transformację Viggo Mortensena w prostego makaroniarza z Bronxu oraz dostojną, emocjonalnie powściągliwą postać graną przez Ali. Pozytywnie oceniano również umiejętne wyważenie humoru i dramatu oraz uniwersalne przesłanie o przyjaźni. Jednak część recenzentów zarzucała filmowi uproszczenia w przedstawieniu tematu rasizmu, nazywając go żenująco płytkim w porównaniu do bardziej subtelnych realizacji tego gatunku. Niektórzy krytycy porównywali Green Book do schematycznych filmów oscarowych, zarzucając twórcom wykorzystanie sprawdzonej formuły. Na platformie Filmweb oceny wahają się między entuzjazmem za emocjonalny wpływ a krytyką za schematyczność. Mimo kontrowersji film zdobył także nagrodę publiczności na Toronto International Film Festival oraz znalazł się w dziesiątce najlepszych filmów roku według Amerykańskiego Instytutu Filmowego.

Gdzie obejrzeć w Polsce

Green Book miał swoją polską premierę kinową 8 lutego 2019 roku w dystrybucji M2 Films, ciesząc się dużym zainteresowaniem widzów. Film był dostępny w kinach z polskim lektorem oraz napisami, co umożliwiło dotarcie do szerokiej publiczności. Po zakończeniu dystrybucji kinowej produkcja trafiła na różne platformy cyfrowe i serwisy VOD. Obecnie film można znaleźć w ofercie TVP VOD, gdzie jest dostępny dla posiadaczy odpowiednich pakietów. Ze względu na dynamicznie zmieniające się katalogi platform streamingowych, dostępność Green Book na serwisach takich jak Netflix, HBO Max, Disney+ czy Player.pl może się różnić. Zaleca się regularne sprawdzanie oferty tych platform lub skorzystanie z serwisów agregujących informacje o dostępności filmów, takich jak JustWatch. Film można również wypożyczyć lub kupić w cyfrowych sklepach takich jak iTunes, Google Play czy Amazon Prime Video. Warto również sprawdzić ofertę bibliotek multimedialnych oraz kin studyjnych, które okresowo organizują pokazy klasyki filmowej. Green Book pojawia się także w programach telewizyjnych, szczególnie na kanałach filmowych i kulturalnych.

Nagrody i wyróżnienia