Gangs of Wasseypur

O filmie Gangs of Wasseypur

Gangs of Wasseypur to epicka saga kryminalna z 2012 roku w reżyserii Anuraga Kashyapa, która opowiada historię dwóch rywalizujących rodzin w górniczym miasteczku Wasseypur w Indiach. Film trwa łącznie 321 minut i został podzielony na dwie części ze względu na swoją monumentalną długość. Akcja rozgrywa się na przestrzeni ponad 60 lat, od czasów przed niepodległością Indii aż po lata 90. XX wieku. W obsadzie znaleźli się wybitni aktorzy indyjscy, w tym Manoj Bajpayee, Nawazuddin Siddiqui, Richa Chadha i Huma Qureshi. Film został oparty na prawdziwych wydarzeniach z regionu Dhanbad, gdzie konflikty o kopalnie węgla prowadziły do krwawych porachunków między gangami. Dzieło Kashyapa zyskało międzynarodowe uznanie, będąc pokazywanym na festiwalu w Cannes w sekcji Un Certain Regard. Ocena 8.2 na IMDb z ponad 111 tysięcy głosów świadczy o wysokiej jakości tego indyjskiego arcydzieła.

Fabuła

Historia rozpoczyna się od konfliktu między Sultanem a Shahidem Khanem, który prowadzi do wygnania Khana z Wasseypur i zapala śmiertelną wendettę trwającą trzy pokolenia. Głównym bohaterem jest Sardar Khan, charyzmatyczny i bezwzględny patriarcha rodziny Khanów, który po osobistej tragedii staje się musclemanem w kopalniach Dhanbad. Inicjuje on długotrwałą vendettę z klanem Singha, która ewoluuje od prostych kradzieży węgla i złomu po handel czarnorynkowy, polityczne intrygi i nowoczesną przestępczość zorganizowaną. Film śledzi, jak zemsta przechodzi z pokolenia na pokolenie, angażując żony, braci i synów głównych bohaterów. Relacje rodzinne, zdrady i sojusze komplikują się w tle brutalnej walki o dominację nad lokalnym biznesem górniczym. Narracja przeskakuje dekady, pokazując ewolucję broni od noży po automaty, oraz jak konflikt zmienia dynamikę całej społeczności Wasseypur. Całość tworzy kronikę przemocy w kontekście historycznych przemian Indii XX wieku, gdzie honor nie popłaca, a zemsta trwa wiecznie.

Produkcja i kontekst

Film powstał na kanwie prawdziwych wydarzeń z Dhanbad, inspirowanych lokalnymi historiami gangsterskimi i konfliktami o kopalnie węgla, zgromadzonymi przez współscenarzystę Zeishana Quadri pochodzącego z tego regionu. Anurag Kashyap chciał stworzyć indyjski odpowiednik Ojca Chrzestnego, łącząc reporterski realizm z epicką skalą i nawiązując do stylu Tarantino oraz Scorsese. Produkcja była niezależna z budżetem 18,4 crore rupii, przy czym Kashyap obsadził nieznanych aktorów z Biharu i kręcił w autentycznych lokacjach Wasseypur i Dhanbad. Zdjęcia realizowano głównie w wioskach niedaleko Bihar, w stanach Uttar Pradesh oraz w Anpara, Obra i Chunar, co zainspirowało ścieżkę dźwiękową z indyjskimi motywami folkowymi. Realizacja przebiegała w trudnych warunkach z długimi ujęciami i improwizacją, co nadało filmowi surowy, hiperrealistyczny styl. Tragicznie, podczas kręcenia w Varanasi w grudniu 2010 roku zginął główny asystent reżysera Sohil Shah przy jednej ze scen kaskaderskich. Film został mu zadedykowany w napisach początkowych obu części, a produkcja zakończyła się pod koniec marca 2011 roku.

Dlaczego warto obejrzeć

Gangs of Wasseypur wyróżnia się surowymi realizmem i epickim rozmachem - ponad 5-godzinna saga pokazuje autentyczną brutalność indyjskich gangów bez hollywoodzkiego lukru, z czarnym humorem i historycznym tłem. Film prezentuje obsadę nieznanych talentów jak Manoj Bajpayee czy Richa Chadha, którzy tworzą niezapomniane kreacje pełne autentyczności i głębi. Hiperprzemoc ewoluująca z dekadami oraz mieszanka gatunków od poetyckiej zemsty po polityczne przekręty czyni to dzieło wyjątkowym w kinematografii światowej. To indyjski Godfather - reporterski, chaotyczny, ale hipnotyzujący, z biharskim kolorytem i krytyką korupcji oraz społecznych nierówności. Film odmienny od typowych gangsterów pokazuje, jak honor nie popłaca, a zemsta trwa wiecznie, tworząc fascynującą kronikę przemocy. Dynamiczna kamera operatora Rajiva Ravi zawsze znajduje się w idealnym miejscu do uchwycenia akcji, a scenariusz pełen jest humorystycznych dygresji. Dla miłośników kina autorskiego i gangsterskiego to pozycja obowiązkowa, porównywana do arcydzieł Scorsese czy Coppoli.

Odbiór krytyczny

Krytycy zachwalali film jako arcydzieło indyjskiego kina niezależnego, porównując go do Ojca Chrzestnego, City of God czy 1900 Bertolucciego za epicki rozmach, hiperprzemoc i poetyckość. Recenzje podkreślały genialne role, szczególnie Manoja Bajpayee jako Sardara Khana, czarny humor i mistrzowską kronikę indyjskiej historii. Na IMDb film zajął 215. miejsce w rankingu 250 najlepszych filmów świata, co świadczy o jego wysokiej pozycji w światowej kinematografii. Dzieło zdobyło cztery nagrody Filmfare, w tym Critics Award za Najlepszy Film i nagrodę dla Richy Chadhy jako Najlepszej Aktorki według krytyków. Film został nominowany do nagrody na Cannes 2012 w sekcji Un Certain Regard, choć nie otrzymał nominacji do Oscara czy Złotego Globu. Polscy recenzenci chwalili brutalny realizm i odmienność od hollywoodzkich gangsterów, doceniając autentyczność i regionalny koloryt. Międzynarodowa krytyka uznała film za rewolucyjny dla indyjskiego kina niezależnego i wzór dla przyszłych produkcji tego typu.

Gdzie obejrzeć w Polsce

Dostępność Gangs of Wasseypur na polskich platformach streamingowych może się zmieniać, dlatego warto regularnie sprawdzać ofertę głównych serwisów VOD. Film był dostępny na różnych platformach międzynarodowych z angielskimi napisami, a niektóre serwisy oferowały również polskie napisy. Zaleca się sprawdzenie aktualnej dostępności w serwisach takich jak Netflix, HBO Max, Disney+, Player.pl czy Canal+ online. Ze względu na niszowy charakter indyjskiego kina niezależnego, film może być dostępny w specjalistycznych serwisach filmowych lub na żądanie. Warto również sprawdzić ofertę bibliotek cyfrowych i serwisów wypożyczalni filmów online. Część platform może oferować film w ramach abonamentu, podczas gdy inne mogą wymagać dodatkowej opłaty za wypożyczenie. Przed wyborem platformy warto sprawdzić jakość napisów i dostępność obu części filmu. Legalna dystrybucja tego tytułu w Polsce może być ograniczona ze względu na specyfikę rynku indyjskiego kina.

Nagrody i wyróżnienia